Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo)
Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) 2024
De Wet open overheid (Woo), die op 1 mei 2022 in werking is getreden, heeft als doel de transparantie en toegankelijkheid van overheidsinformatie te vergroten. Dit gebeurt zowel via actieve als passieve openbaarmaking. Daarnaast verplicht de Woo bestuursorganen om hun informatiehuishouding op orde te brengen.
De Woo stelt dat bestuursorganen, waaronder de gemeenteraad, in de jaarlijkse begroting en verantwoording expliciet aandacht moeten besteden aan de beleidsvoornemens en de uitvoering van de Woo. Deze verplichting is vastgelegd in artikel 3.5 van de Woo en artikel 28 van de Financiële verordening van de gemeente Rheden 2024, en sluit aan bij de kaders van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).
In deze paragraaf wordt op hoofdlijnen toegelicht welke activiteiten de gemeente Rheden in 2024 heeft uitgevoerd op het gebied van actieve en passieve openbaarmaking en de versterking van de informatiehuishouding.
Actieve openbaarmaking
Actieve openbaarmaking is een belangrijk element van de Woo. Bestuursorganen zijn verplicht om bepaalde categorieën informatie uit eigen beweging actief openbaar te maken. Per 1 november 2024 moesten de eerste vijf informatiecategorieën verplicht actief openbaar gemaakt worden (de eerste tranche).
De gemeente Rheden heeft aan deze verplichting voldaan. Dit betreft:
- Wetten en algemeen verbindende voorschriften (art. 3.3, eerste lid, onderdeel a);
- Overige besluiten van algemene strekking (art. 3.3, eerste lid, onderdeel b);
- Organisatie en werkwijze (art. 3.3, eerste lid, onderdeel d);
- Bereikbaarheidsgegevens (art. 3.3, eerste lid, onderdeel e);
- Vergaderstukken Staten-Generaal (art. 3.3, tweede lid, onderdeel b).
Hoewel de tweede tranche van verplichtingen nog niet officieel is aangekondigd, wordt verwacht dat hierover vanaf juli 2025 meer duidelijkheid komt.
Passieve openbaarmaking
Passieve openbaarmaking, ook wel bekend als openbaarmaking op verzoek zoals beschreven in hoofdstuk 4 van de Wet open overheid (Woo), betreft het openbaar maken van documenten op verzoek van eenieder.
Binnen het programma Digitaal Rheden heeft de gemeente in 2024 belangrijke stappen gezet om het proces rond Woo-verzoeken te professionaliseren. Eind 2024 is een Kwartiermaker Woo is aangesteld om dit proces binnen de organisatie te implementeren en te borgen. Het doel is om verzoeken tijdig, zorgvuldig en conform de wet af te handelen. De ambitie is om verzoeken altijd binnen de wettelijke termijn, of binnen een met de verzoeker afgesproken termijn, af te ronden. In dit kader wordt ook gewerkt aan het verbeteren van de interne werkprocessen, zodat de afhandeling van Woo-verzoeken gestructureerd, transparant en efficiënt verloopt.
De Woo gaat ook over de houding, het gedrag en de cultuur binnen onze organisatie. Het gaat erom dat onze organisatie transparantie en openheid omarmt als fundamentele waarden. Dit houdt in dat medewerkers en leidinggevenden zich bewust moeten zijn van het belang van transparantie en openheid in hun werk en besluitvormingsprocessen. Het vereist een cultuur waarin informatie actief wordt gedeeld, toegankelijk is en begrijpelijk wordt gemaakt voor het publiek.
Informatiehuishouding
Informatie moet vindbaar en uitwisselbaar zijn, eenvoudig toegankelijk, goed gearchiveerd en duurzaam beschikbaar. Tegelijkertijd is het van belang dat persoonsgegevens goed worden beschermd en dat er adequate beveiligingsmaatregelen zijn om ongeautoriseerde toegang te voorkomen. Daarnaast is het noodzakelijk om informatie te voorzien van juiste metadata en documentatie, zodat deze zowel intern als extern begrijpelijk en bruikbaar is. Ook op het gebied van de informatiehuishouding zijn in 2024 belangrijke stappen gezet.
Om dit te ondersteunen is in 2024 begonnen met de introductie van de softwaretool Datamask, die helpt bij het anonimiseren van documenten. De implementatie hiervan is nog in volle gang en wordt naar verwachting in 2025 afgerond.
Tot slot is er een start gemaakt met de voorbereiding van een bewustwordingscampagne om medewerkers vertrouwd te maken met de Woo. Het principe ‘Alles openbaar, tenzij’ vormt hierin het uitgangspunt. De campagne bevindt zich nog in de voorbereidende fase, maar zal in 2025 worden uitgerold om zo het bewustzijn en de kennis binnen de organisatie verder te vergroten.