Overzicht van de grootste risico's met peildatum 31-12-2024:
Risico-inventarisatie R2024 | ||||
nr. | Risico | Kans | Financieel gevolg | Invloed |
|---|---|---|---|---|
1 | Mogelijke hogere uitgaven voor WMO en Jeugdzorg. De budgetten hiervoor blijven onder druk staan. | 50% | 2.000.000 | 20% |
2 | Het niet volledig realiseren van ingeboekte ombuigingen. | 25% | 1.750.000 | 18% |
3 | Bezuinigingsmaatregelen van het Rijk | 50% | 1.000.000 | 10% |
4 | Ontwikkeling algemene uitkering uit Gemeentefonds. | 75% | 1.000.000 | 10% |
5 | Standaard risico met betrekking tot de Participatiewet: | 50% | 1.000.000 | 10% |
6 | Kosten van personele inzet. Door nieuwe, vaak meer flexibele taken, is huidige personele inzet vaak niet voldoende. Dit i.c.m. krapte op arbeidsmarkt. | 50% | 500.000 | 5% |
7 | Aanvullende bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen / verbonden partijen i.v.m. mogelijke negatieve exploitatie. | 25% | 500.000 | 5% |
8 | Overheveling SPUK-uitkeringen naar gemeentefonds. | 50% | 500.000 | 5% |
9 | Meerkosten als gevolg van hoge inflatie en CAO-ontwikkelingen. | 50% | 300.000 | 3% |
10 | Kosten voor klimaatopgave | 50% | 300.000 | 3% |
11 | Beheer openbare ruimte en vastgoed: mogelijke meerlasten als gevolg van prijsstijgingen bouwmaterialen en grondstoffen en door vertraging agv stikstofproblematiek. | 50% | 250.000 | 3% |
12 | Implementatie Omgevingswet | 50% | 250.000 | 3% |
13 | Minima- en armoedebeleid: hogere kosten a.g.v. economische ontwikkelingen. | 50% | 250.000 | 3% |
14 | Overige risico's (stelpost) | 10% | 250.000 | 3% |
Totaal risicoprofiel bij jaarrekening 2024: | 9.850.000 | 100% | ||
Toelichting op de kolommen
De kolom “risico” bevat de omschrijvingen van het risico (gebeurtenis) die kan leiden tot een (nadelig) financieel gevolg. De waarschijnlijkheid dat de omschreven risico's zich daadwerkelijk voordoen wordt getoond in de kolom “kans”. Voor risico's die zich herhaaldelijk voor kunnen doen, geeft de kans een indicatie van de frequentie waarmee risico's zich voordoen. Deze indicatie van de frequentie van voordoen wordt in onderstaande tabel getoond:
Omschrijving | Percentage |
|---|---|
< 1 keer per 10 jaar | 10% |
1 keer per 5–10 jaar | 30% |
1 keer per 2-5 jaar | 50% |
1 keer per 1-2 jaar | 70% |
> 1 keer per jaar | 90% |
Via de kolom “financieel gevolg” wordt getoond wat de financiële gevolgen zijn van het zich voordoen van het risico. Dit is een inschatting van het maximale financiële effect van het betreffende risico. De kolom “invloed” geeft aan welk aandeel het betreffende risico heeft in het totaal van alle mogelijke financiële risico's. Zichtbaar is dat de top 5 risico's 68% uitmaken van alle mogelijke risico's. Voor deze paragraaf merken we het totaalbedrag aan als risicoprofiel.
Ten opzichte van de begroting 2025 (laatste bijstelling) is de omvang van het risicoprofiel gestegen van afgerond € 9,60 miljoen naar € 9,85 miljoen. Hieronder geven we een toelichting op de top 5 risico’s.
1. Hogere uitgaven WMO en Jeugdzorg
De zorgvragen blijven een onvoorspelbaar karakter dragen in wanneer zij zich gaan voordoen, wat de aard en duur ervan is en tot welk financieel beslag dit leidt. Over het boekjaar 2024 was er enerzijds sprake van een financieel voordeel op Wmo-uitgaven en anderzijds een nadeel op uitgaven Jeugdzorg. De budgetten Wmo zijn in 2025 opgehoogd en ook voor Jeugd heeft (in 2024) een verhoging plaatsgevonden. Echter, de budgetten blijven onder druk staan onder andere door het wegwerken van achterstanden. Vanwege de wettelijke zorgplicht en de afgesloten contracten met aanbieders tot en met 2026 is de beïnvloeding gering. (risicobedrag verlaagd van € 2,6 mln. (PB2025) naar € 2 mln.).
Beheersmaatregel: Monitoren, proactief acteren en indien nodig en mogelijk, maken van nieuwe keuzes in het proces van het koersdocument sociaal domein.
2. Ombuigingen
In de Programmabegroting 2025 is in totaal ruim € 7 miljoen aan ombuigingen opgenomen. We moeten ermee rekening houden dat niet alle ombuigingen volledig gerealiseerd zullen worden.
(risicobedrag verlaagd van € 2.000K naar € 1.750K).
Beheersmaatregel: Ombuigingsmaatregelen concreet invullen door gerichte plannen en uitvoering van bijbehorende acties. Periodiek monitoren op realisatie en tijdig bijstellen indien nodig.
3. Bezuinigingsmaatregelen van het Rijk
Het ministerie van financiën heeft begin augustus 2023 een ombuigingslijst opgesteld en deze lijst bevat een overzicht van mogelijkheden om uitgaven te verlagen om daarmee de overheidsfinanciën te verbeteren. Dit overzicht van ombuigingen biedt technische ondersteuning voor politieke keuzes. De maatregelen zijn technisch vorm gegeven. Dit wil zeggen dat bekeken is of de maatregelen technisch mogelijk zijn, zonder daarbij een inhoudelijk of politiek oordeel te geven over de maatregelen. In deze lijst zijn besparingen opgenomen m.b.t. de gemeentelijke financiën. Het kabinet zal hierover nog besluiten moeten nemen. Tot die tijd is onduidelijk wat de financiële impact hiervan zal zijn. In het risicoprofiel is hiervoor een bedrag van € 1.000K opgenomen (bedrag ongewijzigd t.o.v. de PB2025).
Beheersmaatregel: Lobby richting het rijk via o.a. de VNG en (lokale) media.
4. Ontwikkeling algemene uitkering
Vanaf 2023 is het nieuwe verdeelmodel gemeentefonds ingevoerd. Gemeente Rheden is een zgn. nadeelgemeente. Vanaf 2027 sprake van vervolgstap m.b.t. het ingroeipad naar de nieuwe verdeling van het gemeentefonds. De huidige suppletie-uitkering (als onderdeel van de algemene uitkering) bedraagt € 2,6 miljoen en zal in komende jaren (vanaf 2027) vanuit het Rijk (Min BZK) worden afgebouwd. Tempo waarin is nog ongewis.
(Nieuw risico t.o.v. PB2025).
Beheersmaatregel: Lobby richting het rijk via o.a. de VNG en (lokale) media.
5. Participatiewet
Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2004 (levensonderhoud startende ondernemers) en voor de inzet van loonkostensubsidie. De bestaanszekerheid van inwoners met een laag inkomen staat onder druk. Het inkomensbeleid vanuit het Rijk blijkt ontoereikend; gemeenten moeten de negatieve effecten op inwoners opvangen.
(Het risicobedrag van € 1.000K is ongewijzigd t.o.v. de PB2025).
Beheersmaatregel: Adequate toepassing van wettelijke regelgeving en gerichte inzet van re-integratiemiddelen. Monitoren op uitvoering en resultaten en tijdig bijsturen waar nodig en mogelijk.
Overige risico’s
In deze inventarisatie is conform de begroting 2025 een stelpost van € 250.000 opgenomen voor diverse overige risico's. Bijvoorbeeld voor mogelijke rekeningtekorten en kostenstijgingen bij diverse projecten.
Frauderisico's
We hebben in deze paragraaf expliciet aandacht voor de preventie en inventarisatie van frauderisico's. Belangrijke beheersingsmaatregelen hierbij zijn de functiescheiding (met name in het proces voor betalingen) en het vier-ogenprincipe. Er heeft zich geen fraude voorgedaan in het boekjaar 2024.
Beheersmaatregelen
Uit de beschrijving van de risico's kunt u opmaken dat diverse risico's grotendeels op korte termijn door ons of door ons alleen niet te beïnvloeden zijn. Voor alle risico's geldt dat we sturen op die onderdelen waar we wel direct of samen met anderen invloed op hebben (zgn. beheersing), dat is echter nog geen garantie dat de risico's zich niet voor zullen doen.
Het verder uitwerken en implementeren van beheersmaatregelen is onderdeel van het groeiproces om te komen tot een professioneel niveau van risicobeheersing. Onderdeel van dit proces is de 'Nota risicomanagement' die door de Raad op 28-1-2025 is vastgesteld. De nota zorgt voor het herkennen, beoordelen van en controle houden op risico’s die invloed kunnen hebben op het bereiken van doelen die de gemeente Rheden wil bereiken.