1. Samenleving

Een kansrijke start voor de eerste duizend dagen voor een kind is in Rheden in uitvoering. We richten ons op de 300 kinderen in onze gemeente die een kansrijke start nodig hebben. Er worden jaarlijks verschillende interventies ingezet vanuit de jeugdgezondheidszorg om de jonge kwetsbare ouders extra te ondersteunen. Daarnaast wordt er subsidie verstrekt voor babypakketten. Nu niet zwanger is een preventie-aanpak en richt zicht op de extra kwetsbare doelgroep met voorlichting over anticonceptie.

Het aantal overlastmeldingen is blijven stijgen: van 264 naar 556 in 2024. Dit betreft geen unieke meldingen, er komen ook veel meldingen uit dezelfde wijken. In 2024 werkten we aan een aanpak voor houtstook en overlast. We onderzochten verschillende scenario's voor regelgeving en handhaving op basis van landelijke rapportages, onze ervaringen met controles voor handhavingsverzoeken en gesprekken met inwoners. In 2025 leggen wij de onderzoeksrapportage en een scenario-voorstel voor aan de Raad. Het aantal meldingen over heel 2025 kunnen we in 2026 in beeld brengen.

In 2024 voerden we verschillende projecten uit om buurten te vergroenen. Zoals omvorming van bestrating naar groen aan de Laakweg in Rheden. En vergroening van de Oranjebuurt in Dieren. Zie ook de verantwoording bij programma Leefomgeving (onderdeel Inrichting en beheer openbare ruimte). We hebben nog geen nieuwe data over dit resultaat. Dit ontvangen we in 2025 en daarna weer in 2029.

In 2024 voerden we verschillende projecten uit om buurten te vergroenen. Zoals omvorming van bestrating naar groen aan de Laakweg in Rheden. En vergroening van de Oranjebuurt in Dieren. Zie ook de verantwoording bij programma Leefomgeving (onderdeel Inrichting en beheer openbare ruimte). We hebben nog geen nieuwe data over dit resultaat. Dit ontvangen we in 2025 en daarna weer in 2029.

Van de 10 te realiseren buurtspeelplaatsen zijn er inmiddels 5 gerealiseerd. De realisatie van de beoogde 3 plaatsen in 2024 duurt langer dan gepland. Reden hiervoor is dat het participatietraject bij het Koning Willem Alexanderplein (Velp) meer tijd in beslag neemt. Met de buurtspeelplaats Burg. Brandtplein (Velp) starten we in 2025 (start participatietraject).
De locatie Speenkruidstraat Rheden hebben we on-hold gezet omdat we in Rheden reeds een buurtspeelplaats (Koningsland) en Natuurspeelplaats (Zuidflank) hebben gerealiseerd. We overwegen (in samenhang met andere locatie in de gemeente) of de locatie Speenkruidstraat nog steeds waardevol is.

In 2024 realiseerden we plekken voor ontmoeting via de aanleg van buurtspeelplaatsen en ondersteuning van initiatieven uit de samenleving. Voorbeelden zijn de buurtspeeltuin 't Akkertje in Velp en de komst van De Blauwe Tomaat (een SRV wagen met gezonde voeding en een ontmoetingsmoment) in Rheden en Velp. Grotere gebiedsontwikkelingen zoals woningbouwplannen of herinrichtingsplannen zijn in planvorming, ontmoeting nemen we daarin mee.

We helpen inwoners om gezondheidsvaardigheden te vergroten. In 2024 werkten we aan een gezonder voedingsaanbod in kwetsbare wijken. En hielpen inwoners via kookprogramma's gezonde maaltijden te bereiden (ook met kleine portemonnee). In het programma 'Samen Gezond Velp-Rozendaal 2030' ontwikkelen we samen met inwoners en organisaties uit Zorg en Welzijn programma's voor gezondheidsvaardigheden. Met de Ketenaanpak 'Actief Ouder Worden' ondersteunen we senioren om krachtig te blijven, vallen te voorkomen en voldoende te bewegen. De data over gezondheidsvaardigheden in 2024 ontvangen we in 2025 van de GGD.

Over de afgelopen 10 jaar is sprake van een stijgende trend van het aantal jeugdigen met een gezond gewicht in de gemeente Rheden. Sinds de corona periode fluctueert het percentage. De ontwikkeling van 2022-2024:
5/6 jaar: 88% - gelijk gebleven
10/11 jaar: van 88% naar 85% - daling
13/14 jaar: van 87% naar 88% - stijging

Het percentage jeugdigen dat rookt is gelijk gebleven (10%) in de periode 2018-2023. Onder jeugdigen in een lagere Sociaal Economische Positie is een stijging te zien (12% in 2018 naar 15% in 2023). Onder jongeren in een hogere SEP is er een daling (9% naar 6%). In 2026 wordt een nieuwe jeugdmonitor uitgevoerd.

Problematisch alcoholgebruik (bingedrinken) onder jeugd (-18 jr) is gedaald van 25% (2018) naar 18% (2023). Onder jongeren in een lagere Sociaal Economische Positie (SEP) is er een stijging van 22% naar 24%. Onder jongeren met een hogere SEP is er een daling van 28% naar 14%. Bij volwassenen was in de periode 2020-2022 sprake van een stijging: van 22% naar 30%. Nieuwe cijfers voor volwassenen verschijnen in 2025.

De beoogde resultaten 3 t/m 8 zijn uitgevoerd en behaald in 2024. Met scholen in het primair onderwijs en kinderopvang implementeerden we het 2+1+2 concept (2u bewegingsonderwijs, 1u bewegen tijden school, 2u bewegen na school). Met alle Voortgezet Onderwijs (VO) scholen sloten we een meerjarige samenwerkingsovereenkomst voor combinatiefuncties in het VO. Oftewel: meer inzet op sport, bewegen, digitaal burgerschap en gezond leven op school. We breidden de Wijksport activiteiten uit. Op 10 plekken in de gemeente vinden wekelijks gratis sport- en spelactiviteiten plaats. We startten in 2024 met sportparkoverleggen en samenwerking tussen verenigingen. Op de Zuidflank Rheden hadden we deze overleggen al, nu ook Nieuwland Dieren, Velps Verenigingenoverleg en Sportpark De Pinkenberg.

Het onderzoek naar de vervanging van kunstgrasvelden is uitgevoerd. We hebben inzicht in de actuele mogelijkheden voor veldtypes en natuurgras. We werken in 2025 aan een plan van aanpak. De sportaccommodatievisie is in ontwikkeling en staat in oktober 2025 voor behandeling op de agenda.

Nieuwe data over deelname aan sport en bewegen ontvangen we in 2025 (volwassenen) en 2026 (jeugd)

In 2024 zijn 704 kinderen ondersteund via Stichting Leergeld. Dit is ca. 80% van de doelgroep (kinderen 4-18 uit gezinnen met een inkomen tot 120%).

In 2024 hebben 813 kinderen gebruik gemaakt van de GelrePas. Op de totale doelgroep is dit ca. 65%.
Kinderen komen in aanmerking voor de Gelrepas tot een inkomen (van de ouders) tot 150% van de bijstandsnorm.
Het gebruikspercentage voor het totaal van alle rechthebbende kinderen valt lager uit omdat weinig kinderen uit de inkomensgroep tussen 120-150% gebruik maken van de Gelrepas.

Het benuttingspercentage van het tegoed door deze groep ligt rond de 68% in 2023. Voor 2024 wachten we nog op de cijfers. Het benuttingspercentage laat jaarlijks nog steeds een (lichte) stijging zien.

Een relatief klein deel van de jeugdigen met een melding voortijdig schoolverlaters is binnen een schooljaar teruggekeerd naar het onderwijs (21%). Van de groep die niet terug is gekeerd naar het onderwijs, is 43% aan het werk gegaan.

We hebben scholen gestimuleerd om in te zetten op schoolaanwezigheid om vroegtijdige schoolverlaters te voorkomen. Ook hebben we deelgenomen aan de regionale aanpak vroegtijdige schoolverlaters. Daarnaast heeft het Regionaal Bureau Leerlingzaken de leerplicht- en kwalificatieplichtwet voor ons uitgevoerd.

We bereiken jaarlijks gemiddeld tussen de 85% en de 90% van alle doelgroep peuters (voor- en vroegschoolse educatie (vve), dit was ook in 2024 het geval. Dit kunnen we terugzien in de Peutermonitor. Dit is een instrument om gemeentelijke wettelijke taken en financiën te monitoren. Het brengt het (non)-bereik van peuters met een peutersubsidie en vve-indicatie in beeld.

In de gemeente Rheden hebben we samen met onze ketenpartners ‘Het Werkproces screening taalachterstanden’. Dit om zo o.a. het bereik van de vve-kinderen te optimaliseren. We maken samen goede afspraken vanaf de vve-indicering tot aan de warme overdracht naar de basisschool.
Daarnaast promoten wij vve met posters op openbare plekken en krijgen ouders een vve-folder mee tijdens de vve-indicatie op het consultatiebureau, deze folders zijn ook te vinden op openbare plekken.

Vanuit het Uitvoeringsplan Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) 2023-2026 hebben we ons gericht op het bieden van kwalitatieve kinderopvang en het vergroten van kansengelijkheid. Ieder kind krijgt gelijke kansen en we gaan bijvoorbeeld voor een geletterde generatie.
Gemeenten, schoolbesturen en kinderopvangorganisaties hebben in het kader van het Onderwijsachterstandenbeleid samen resultaatafspraken gemaakt en monitoren deze. Voor- en vroegschoolse educatie (vve) loopt door tot het einde van het tweede schooljaar van de basisschool. Daarom stellen we de groei die de vve-kinderen uiteindelijk doormaken, vast in eind groep 2.
In de tussenliggende tijd evalueren de Kinderdagverblijven (KDV) en Voor- en Vroegschoolse educatie (VVE)-locaties en OAB-scholen en de gemeente Rheden hoe het afgelopen jaar de speerpunten uit het beleidsplan in de praktijk zijn gebracht en worden de resultaten van de ontwikkeling van de kinderen aangegeven.

Op basis van de meest recente landelijke gegevens (2023) is het verschil tussen het jeugdzorggebruik in Rheden en het landelijk gemiddelde +1,6%. In 2022 was dit verschil nog 2,4%. Het verschil tussen het jeugdzorggebruik in Rheden en het landelijk gemiddelde is gedaald.

Dat het jeugdzorggebruik in Rheden hoger ligt dan het landelijk gemiddelde, ligt in de lijn der verwachting door de  (groot)stedelijke) problematiek in de gemeente Rheden.  

In 2024 hebben 1235 kinderen in Rheden jeugdhulp gekregen. Dat zijn er 74 minder dan in 2023. Deze afname zien we vooral terug bij de lichtere vormen van jeugdhulp. Onze focus komt te liggen op de kinderen in de meest kwetsbare posities. Het gebruik van de meest zware vormen van zorg neemt nog niet af. Voor bepaalde zware vormen van zorg zien we dat er juist meer gebruik van is gemaakt dan het jaar ervoor.
Om daar verandering in aan te brengen organiseren we per 1 januari 2025 de hoog-specialistische zorgvormen op een andere manier. Een samenwerking van zorgaanbieders met verschillende expertises (LVB, jeugd-ggz, jeugd- en opvoedhulp, verslavingszorg, forensische zorg) heeft de opdracht gekregen om in de komende jaren het gebruik van deze zware vormen effectiever vorm te geven. Zodat minder kinderen er gebruik van hoeven maken.