1. Samenleving

In 2024 was onze bijdrage aan gymnastiekonderwijs 161K minder dan begroot. Daarnaast was er sprake van 171K minder toegerekende rente en 45K onroerend goed belasting dan begroot. Deze baten worden onder andere verminderd door de vergoeding onderwijs die 86K lager is dan begroot.

In 2024 gaven wij 119K meer uit aan Sociaal Medische Indicaties dan begroot. Daarnaast verleenden wij 72K  meer subsidie uit het Nationaal Programma Onderwijs. Deze kosten worden vergoed uit de reserve NPO. Dit wordt gecompenseerd door lagere personeelskosten (73K).

In de begroting werd rekening gehouden met de motie 'Een gezonde Zoomerij is belangrijk voor onze gemeente', waardoor 161K extra subsidie ter behoeve van de Zoomerij werd begroot. Deze kosten zijn uiteindelijk niet in taakveld 5.3, maar in taakveld 5.6 besteed.

Op 7 november 2023 nam de Gemeenteraad van Rheden de motie 'Een gezonde Zoomerij is belangrijk voor onze gemeente' aan. Met deze motie werd 161K in de algemene reserve geplaatst ter behoeve van de Zoomerij. Deze kosten werden op taakveld 5.3 begroot, maar werden uiteindelijk vanuit 5.6 besteed.

Een groot deel van het positieve resultaat op dit taakveld is afkomstig vanuit team nieuwkomers. Het resultaat op team nieuwkomers is € 4,6 miljoen hoger dan wat tijdens de tweede bestuursrapportage is gecommuniceerd. Gezien de bijzondere projectvorm van team nieuwkomers worden alleen gerealiseerde resultaten gecommuniceerd en worden de verwachte baten en lasten budget neutraal opgenomen om onvoorziene gebeurtenissen te kunnen opvangen. Het resultaat wordt veroorzaakt doordat de vanuit het Rijk ontvangen normvergoeding hoger is dan de daadwerkelijke gemaakte kosten.
Tijdens het opleveren van de tweede bestuursrapportage was de tijdelijke opvang asielzoekers aan de Broekstraat, welke 1 september in gebruik is genomen, nog niet operationeel. De gemaakte kosten zijn € 3,2 miljoen lager dan de hiervoor vanuit het Rijk ontvangen baten (ad € 4,8 miljoen zoals ook vermeld in de 2e berap 2024).

De van het Rijk ontvangen baten (ad € 10 miljoen) voor de opvang van Oekraïense ontheemden zijn € 2,1 miljoen hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt doordat Rheden penvoerder is voor gemeente Westervoort m.b.t. crisis noodopvang Oekraïense ontheemden. Rheden heeft hiervoor € 2,1 miljoen ontvangen en ditzelfde bedrag aan Westervoort doorbetaald.
De kosten voor opvang Oekraïense ontheemden zijn € 1,4 miljoen lager dan begroot. Dit komt mede doordat de gemeente de opvang voor zowel Oekraïense ontheemden als voor asielzoekers in eigen beheer uitvoert, waarmee er efficiëntie voordelen zijn gerealiseerd.
Het overige positieve resultaat (+/+ 1.000K) is een verzameling van voordelen op verschillende onderdelen. 
De lagere lasten zijn te verklaren doordat er minder middelen zijn besteed aan het transformatieplan (73K) en er minder subsidies zijn verstrekt dan oorspronkelijk begroot (353K). Daarnaast is het budget vanuit de zgn. POK-middelen (ten behoeve van de verbetering van de gemeentelijke dienstverlening met als speerpunten de wijkteams en het rechtsbeschermingssysteem) niet besteed op dit taakveld, maar ingezet voor de financiële positie van de Zoomerij. Deze kosten zijn in taakveld 5.6 geland (161K). Als laatste zijn de uitgaven voor de Integrale wijkaanpak lager dan begroot vanwege vertraging in het project. Deze kosten worden in 2025 gemaakt. (+/+ 90K).

Daarnaast zijn de personeelslasten op dit taakveld waren lager dan begroot (+/+ 223K). Deze kosten worden verantwoord in de paragraaf bedrijfsvoering: personeel en organisatie.

De overschrijding van 56K komt doordat er meer subsidie is verleend aan organisaties die zich in zetten om preventief jeugdzorg te voorkomen.

Het resultaat van dit taakveld is de som van lagere baten (138K) en lagere lasten (413K). 
In de begroting van 2024 zijn we ervan uitgegaan dat het gebruik van het aantal WMO voorzieningen in de gemeente meer zou stijgen t.o.v. 2023. Hierdoor zou ook de totaal ontvangen eigen bijdrage stijgen. In de werkelijkheid is het aantal voorzieningen en daarmee de hoogte van de totaal ontvangen eigen bijdrage bijna gelijk gebleven aan 2023.

In totaal hebben we minder kosten gemaakt binnen de maatwerkvoorzieningen WMO dan begroot. Wmo voorzieningen zijn voorzieningen zoals rolstoelen, vervoersvoorzieningen en woningaanpassingen. Hierbij dient te worden aangetekend dat er sprake is van een achterstand. Daarnaast zijn het type voorzieningen die we hebben afgegeven goedkoper geweest dan vorig jaar. Zo hebben we in 2024 minder woningaanpassingen uit laten voeren. Dit zijn over het algemeen duurdere voorzieningen. 

Het resultaat van dit taakveld is de som van lagere baten (187K) en lagere lasten (2.853K). 
In totaal hebben we minder kosten gemaakt binnen de maatwerkvoorzieningen WMO dan begroot. Hierbij dient te worden aangetekend dat er sprake is van een oplopende achterstand en wachttijden in 2024, waardoor er minder uitgaven geweest in 2024. Deze wachttijden worden in 2025 actief opgepakt met de insteek om na wegwerken van achterstanden binnen de wettelijke termijn de aanvragen af te handelen. Dit betekent mogelijk dat de uitgaven deels zijn verschoven naar 2025 en in dat jaar tot een inhaaleffect in uitgaven leidt in verband met het wegwerken van de wachttijden.

Hiernaast zijn de volgende verklaringen voor de lagere uitgaven op dit taakveld: 

• Hulp bij Huishouden: in de begroting van 2024 hebben we het budget voor Hulp bij Huishouden met 1,3 miljoen verhoogd omdat we anticipeerden op hogere kosten op dit onderdeel. In totaal zijn de kosten maar met 650K gestegen. (+/+ 650K) 
• Begeleiding: In 2023 zagen een stijging van het aantal inwoners dat gebruik maakte van Wmo begeleiding. Op basis van deze ontwikkeling hebben we de begroting 2024 aangepast. De groei heeft zich minder hard doorgezet in 2024 in aantal personen en ook kosten t.o.v. 2023. De onderbesteding op dit onderdeel komt doordat we voor 2024 uit zijn gegaan van meer kosten dan nu gemaakt zijn (+/+ 1.388K). Net als bij de voorzieningen is ook hier sprake van een werkachterstand in de verwerking van de aanvragen, waardoor de realisatie in 2024 relatief laag is (+-5). Met het inlopen van de werkvoorraad verwachten wij over 2025 een realistisch beeld met mogelijk tijdelijk hogere kosten in 2025 door het wegwerken van wachtlijsten.
• Lagere lasten voor Coördinatie thuiszorg / Mantelzorg / Vrijwilligerswerk (+/+ 224K).
• Lagere lasten voor PGB wmo 2015 (+/+ 147K) 

• Lagere personeelslasten op dit taakveld (+227K). Deze kosten worden verantwoord in de paragraaf bedrijfsvoering: personeel en organisatie.

De lagere baten zijn te verklaren doordat we in 2024 vanuit de centrumgemeente Arnhem middelen hebben ontvangen voor het voorbereiden van de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis. Omdat de wettelijke door decentralisatie van beschermd wonen naar beschermd thuis is uitgesteld, hebben we niet alle middelen nodig gehad. deze middelen zijn overgeheveld naar 2025. De baten vallen daarom niet in 2024 en zijn dus lager dan begroot.

De overschrijding van 2.283K bestaat uit verschillende onderdelen jeugdhulp: 

• Binnen verblijf zien we dat we in 2024 te maken hebben gehad met een paar kinderen die van de zwaarste vormen van verblijf gebruik hebben gemaakt en daar ook langer verbleven dan het jaar ervoor. ( +- 1,1 M). De zwaarste vormen van verblijf zijn door de zwaarte duur met een overschrijding tot gevolg.

• Bij de hoog-specialistische jeugd-ggz zien we een toename in de intensiteit van zorg. Dat gecombineerd met hogere tarieven, leidt tot hogere uitgaven. Ondanks dat het aantal kinderen in zorg is afgenomen. ( +- 0,65 M) 

• Bij landelijk ingekochte zorg gaat het om zeer schaarse vormen van zorg, die maar op enkele plekken in het land geboden worden. Ten opzichte van voorgaande jaren is hier meer gebruik van gemaakt.  ( +- 0,34M).  

Samenvattend zien we dat de uitgaven voor de zorg gestegen zijn door meer inzet van hoog-specialistische zorg gecombineerd met beleidsinhoudelijke (kleinere groepen) en prijstechnische (tariefaanpassing) ontwikkelingen. 

Geen nadere toelichting vereist.