2. Leefomgeving

We hebben structureel kansen kunnen verzilveren in gemeentelijke projecten en bij vergunningverlening of bestemmingsplanwijzigingen. Bewustzijn over onze biodiversiteit is regelmatig uitgedragen, door actief in te zetten op communicatie en aanwezigheid buiten. Hierbij werken we prettig en intensief samen met de werkgroep VerNatuurZamen (voorheen werkgroep Biodiversiteit Nectarkroeg) en het Energietransitieteam. We hebben gewerkt aan het in beeld brengen van basisinformatie om te kunnen ontdekken welke waardevolle structuren en waarnemingen waardevol zijn als opmaat naar de ‘Basiskwaliteit Natuur' en verslaglegging vanuit de Gedragscode Beheer. Werkzaamheden voor het totstandkomen van het Soortmanagementplan zijn voorgezet.
Het maaibeheer is volgens Kleurkeur uitgevoerd op beheervlakken ‘bloemrijke gazons’ en een bermeninventarisatie is uitgevoerd om deze ook biodiverser te kunnen laten worden.

We hebben maatregelen genomen ten behoeve van het open houden van heide en stuifzand, mede door inzet vrijwilligers. Ook hebben wij op de heide een heidebloemenmengsel ingezaaid t.b.v. bestuivende insecten en zijn watervangers klimaatrobuust gemaakt. Op Landgoed Beekhuizen zijn paden hersteld.

In alle projecten, ontwikkelingen en vergunningaanvragen in 2024 is input en advies gegeven over behoud, versterken en verbinden van het (cultuurhistorisch) landschap.

Voorbeelden zijn de robuuste groenstructuur in het Masterplan Haveland die het gebied met het landschap verbindt, het inrichtingsplan voor de buitenruimte in de herontwikkeling van Rhederhof, advies voor herplant van bomenlanen die passen bij het cultuurhistorische landschap, advies bij functieveranderingen in het landschap.

We hebben 60 eigenaren ondersteund bij het instandhouden of verduurzamen van hun erfgoed door middel van de subsidieregeling voor gemeentelijke monumenten en binnen het Actieprogramma Kwaliteitsimpuls Landgoederen Rheden (AKLR). Daarnaast worden vragen en aanvragen van eigenaren tijdig behandeld.

De erfgoedadviseurs, archeoloog en de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit worden goed betrokken bij ruimtelijke ontwikkelingen en aanpassingen aan erfgoedlocaties, waardoor de erfgoedwaarden kunnen worden geborgd en versterkt. Daarnaast wordt aansluiting gezocht bij initiatieven in de gemeente en de regio op het gebied van toerisme.

De erfgoeddatabase is gevuld met basisinformatie, die verder aangevuld dient te worden. De gebiedsgenese en gebiedsatlas zijn vertraagd en worden vanaf 2025 in fases gerealiseerd. De Velpse goudschat is ontsloten middels een hologramvitrine. De archeologische waardenkaart is gering vertraagd en wordt in 2025 opgeleverd.

We zijn gestart met pilots ‘Schoolplein Groen, Doen’ en ‘Groen bedrijventerrein’. Er is een schetskaart en netwerk van inwoners om het gemeentegrensoverschrijdende bijenlint aan te kunnen leggen. Op wijkniveau is gewerkt met programma Steenbreek, het aanleggen van nectarkroegen en het realiseren van vleermuisvoorzieningen in ons vastgoed.

Het maaibeheer volgens Kleurkeur is voortgezet op de bloemrijke gazons. Voorbereidingen voor Kleurkeur ten bate van bloemrijke bermen zijn getroffen.

We communiceren actiever over het biodiversiteitsplan. We presenteerden het interactief tijdens de Koningsdagmarkt Velp, Bonte Schaapfestival, de buurtsafari, Eco-event Ellecom, Open Monumentendag en het Duurzaamheidsfestival. De Duurzame Kalender voor 2025 is ontwikkeld en we geven invulling aan Watisjouwrheden.nl.

Biodiversiteit wordt opgenomen in onze eigen ruimtelijke ontwikkelingen, zoals in de stationsbuurt Dieren, Haveland, Stenfert en de groene omgeving van het gemeentehuis. Bij beoordeling van vergunningaanvragen wordt telkens de biodiversiteitsparagraaf toegevoegd.

De revitalisering van dit bosvak is conform planning gerealiseerd.

Vanuit de samenwerking in de gebiedvisie Soerens Beekdal en de Zuidflank Veluwezoom zullen we een uitvoeringsprogramma op gaan stellen.

Met onze investering voor landschap in de gebiedsprocessen van de Veluwezoom (Soerens Beekdal en Zuidflank Veluwezoom) hebben we cofinanciering gekregen vanuit de Provincie Gelderland en de Groene Metropool Regio. Hierdoor waren we in staat om het initiatief vanuit de gebiedspartijen voor het maken van een gebiedsplan te concretiseren.

We hebben ruim 160 vergunningaanvragen behandeld (beoordeling archeologie en cultuurhistorie) en 60 subsidieaanvragen gehonoreerd.

Erfgoed wordt integraal meegenomen in de stukken die tot onze Omgevingsvisie moeten leiden. In totaal hebben 60 eigenaren gebruikt gemaakt van onze subsidieregeling (monumenten en landgoederen).

In verband met te weinig capaciteit is het opzetten van een jaarlijks uit te reiken prijs niet gerealiseerd.

Intern is een start gemaakt met een analyse van het cultuurhistorische groen en de groene structuur in de dorpen. Dit wordt voortgezet bij het beschrijven van de kernkwaliteiten in de omgevingsvisie.

Het project is in 2021 van start gegaan (met een looptijd van 3 jaar) en eigenaren die via dit traject willen verduurzamen hebben zich vooral in de beginperiode gemeld. Dit jaar zijn 10 DuMo-adviezen behandeld. We bereiken echter veel meer mensen doordat onze werkwijze is aangepast. Het doel van het project is tussentijds bijgestuurd waardoor verduurzamingsadvies integraal onderdeel is geworden van onze monumentenadvisering. Cruciaal onderdeel hiervan is het door ons vervaardigde en landelijk zeer gewaardeerde detailboek waarmee eigenaren, architecten en adviseurs alle handvatten voor verduurzamen met inachtneming van de erfgoedwaarden in handen hebben. Deze enorme reikwijdte alleen al maakt dit project zeer succesvol.

Op basis van gebouwtypen zijn 5 werkgroepen opgericht bestaande uit eigenaren van historische panden. Kennisdeling is gestart en eigenaren hebben in kaart gebracht welke verduurzamingsmaatregelen uitgevoerd zijn en waar de behoefte ligt. Er zijn twee ervaren projectleiders met kennis en ervaring op het gebied van energietransitie in historische gebouwen aangesteld die de groepen begeleiden en adviseren. Het project loopt tot eind 2025 en voorziet in meerdere kennisbijeenkomsten.

Voor Haveland Rheden is een cultuurhistorische analyse opgesteld en deze is verwerkt in het Masterplan Haveland.

Afgerond. Er zijn nu in totaal twee belevingsobjecten gerealiseerd: in het Sterrenbos (Hof te Dieren) en op Rhederoord.

De gebiedsgenese is eind 2023 vertraagd door capaciteitsproblemen. Dit product duurde langer dan voorzien om te maken. De genese wordt in 2024 afgerond. De gebiedsatlas wordt in fases vanaf 2024 ontsloten.

Aan de website is hard gewerkt. In Q1 van 2025 wordt de website opgeleverd en wordt deze door de redacties van Rheden op de Kaart gevuld. Vanuit de erfgoeddatabase worden ca. 1500 erfgoedlocaties geupload (Q1_2025). Planning is om in Q3 van 2025 live te gaan.

Erfgoed staat nog niet op de planning om opgenomen te worden in het definitieve Omgevingsplan. De voorbereiding is gestart en de planning is om in 2025 verder inhoudelijk voor te bereiden.

Er is gestart met de analyse voor het actualiseren van de archeologische waardenkaart. In 2025 wordt deze opgeleverd.

Betreft project in samenwerking met Rhedelijk Cultureel. De benodigde cofinanciering kon niet worden gevonden. De hologramvitrine met de Velpse goudschat is wel gerealiseerd en staat inmiddels in het nieuwe gemeentehuis.